Allah, kendi yarattigi sistemin kanunlarina tabi olmaz.

Bilgisayar icindeki bir entegre diger entegreye soruyor: “Ben 3 voltla calisiyorum. Sen kac voltla calisiyorsun?”
Diger entegre: “Benim voltajim 2,8” diyor.
Ikisi beraber merak ediyorlar: “Acaba bizi dizayn eden muhendis kac voltla calisiyor?” diye.

Halbuki bilgisayar denilen sistemi yapanin, o sistemin disinda olmasi gerekir. Dizayn ettigi sistemin kurallariyla kendisinin bagli olmamasi lazimdir. Kendisinin tamamen o sistemin disinda bulunmasi ve o sisteme hukmedebilmesi gerekir. Entegrelerin aralarinda konusup, dizayn edicilerini de kendi tabi olduklari “bir elektrik akimiyla calisma kanunu”na tabi kilmalari mantikli ve mumkun degildir. Sistemi dizayn eden, sisteme koydugu kanuna, kendisi mahkum degildir.

Ilaveten sistemin icinde, o sistemin kanunlarina tabi olarak yasayanlar, eger baska sistemlerle tanismamislarsa, baska kanunlari anlamakta zorlanirlar. Hatta daha dogrusu anlayamazlar. Mesela entegre devreler sadece elektrik akimiyla calismayi anlayabilirler. Kimyasal enerji, nukleer enerji gibi sahalarin kanunlarini belki hic anlayamazlar. Onlarin anladiklari sinir, dizayn edici muhendisin cizdigi sinirdir.

Iste “yaratilmis olmak” da bizim icinde yasadigimiz bu alemin bir kanunudur. Tabi oldugumuz kanunlarindan biridir. Bu alem icinde her kim yasiyorsa “yaratilmis”tir. Simdi bu alemin kanunlarina tabi olarak, icinde yasayan birisi olarak, bizim kalkip Yaraticimizi bu alemin kanunlarina tabi kilmak gibi “acaba bizi Yaratani kim yaratti?” diye sormamiz yukaridaki entegrelerin kendi aralarinda konusma misaline benzer.

Yine buna benzer anlamsiz sorular ortalikta cok dolasir. Bu tip sorular, sistemin yapicisini sistemin icine sokma, sistemin kurallarina tabi kilma ugrasisidir. Mesela “Allah kaldiramayacagi kadar buyuk bir tas yaratabilir mi?” (hasa) yine boyle anlamsiz bir sorudur. Bu anlamsiz soru, sistemin kanunlarindan birisi olan cekim kanununa, o kanunu yaratan Allah’i tabi kilmaya ugrasir. Yani yercekimi kanununu Yaratani, yine bu kanunun mahkumu gibi gormek yanlisina dusulur.

Icinde yasadigimiz sistemin/alemin tamamen biz icinde yasayanlari bagladigini, Allah’in ise, bu kanunlara tabi olmadigini bilmek lazim. Bunu bilmekle kalmayip, icinde yasadigimiz sistemi dizayn eden Allah’in mahiyetinin ne oldugunu tam olarak anlayamayacagimizi da bilmemiz lazim. Gayret gosterelim ama anlama sinirimizin, ancak alemin dizayneri olan Allah’in, bizim icin cizdigi sinir kadar oldugunun farkina varalim.

Berk Uncu

31.10.2002